TASAVVUR VA MNEMONIK TEXNOLOGIYALARNING KOGNITIV NAZARIYASI
Abstract
Mazkur maqolada tasavvur va mnemonik texnologiyalarning o‘zaro bog‘liqligi hamda ularning axborotni o‘zlashtirish, kodlash, saqlash va qayta tiklash jarayonlaridagi kognitiv imkoniyatlari tahlil qilinadi. Mnemonik texnologiyalarning samaradorligi faqat mexanik yodlash bilan emas, balki yangi axborotni mavjud bilimlar, obrazlar, assotsiativ bog‘lanishlar va fazoviy tasavvurlar bilan integratsiyalash orqali mazmunli kodlash bilan izohlanadi. Tadqiqotda vizual obrazlashtirish, assotsiativ bog‘lash, zanjir usuli, kalit so‘z, akronim va loci usulining kognitiv xususiyatlari yoritilgan. A.Baddeleyning ishchi xotira modeli, J.T.Richardsonning obrazli mnemonikaga oid tadqiqotlari hamda C.Twomey va M.Kroneisenning loci usuliga bag‘ishlangan meta-tahlili asosida tasavvurning mnemonik jarayonlardagi o‘rni asoslab berilgan. Shuningdek, tasavvurdan foydalanishning ta’lim jarayonidagi didaktik imkoniyatlari, xususan, bo‘lajak maktabgacha ta’lim pedagoglarining kasbiy bilimlarni o‘zlashtirish va qayta tiklash faoliyatidagi ahamiyati ochib beriladi. Natijada mnemonik texnologiyalarni tasavvurga asoslangan kognitiv strategiyalar tizimi sifatida tashkil etish ta’lim samaradorligini oshirishning istiqbolli yo‘nalishi sifatida asoslanadi.References
Baddeley, A. (2000). The episodic buffer: A new component of working memory? Trends in Cognitive Sciences, 4(11), 417–423. https://doi.org/10.1016/S1364-6613(00)01538-2 (PubMed)
Baddeley, A. D., & Andrade, J. (2000). Working memory and the vividness of imagery. Journal of Experimental Psychology: General, 129(1), 126–145. https://doi.org/10.1037/0096-3445.129.1.126 (PubMed)
Richardson, J. T. E. (1995). The efficacy of imagery mnemonics in memory remediation. Neuropsychologia, 33(11), 1345–1357. https://doi.org/10.1016/0028-3932(95)00068-E (PubMed)
Twomey, C., & Kroneisen, M. (2021). The effectiveness of the loci method as a mnemonic device: Meta-analysis. Quarterly Journal of Experimental Psychology, 74(8), 1317–1326. https://doi.org/10.1177/1747021821993457 (PubMed)
Tairova, M. B. Bo‘lajak tarbiyachilarning kasbiy pedagogik kompetensiyasini rivojlantirishga oid ilmiy tadqiqotlar. Andijon davlat pedagogika instituti.
Caplan, J. B., Legge, E. L. G., Cheng, B., & Madan, C. R. (2019). Effectiveness of the method of loci is only minimally related to factors that should influence imagined navigation. Quarterly Journal of Experimental Psychology, 72(10), 2541–2553. https://doi.org/10.1177/1747021819858041 (PubMed)
Massen, C., Vaterrodt-Plünnecke, B., Krings, L., & Hilbig, B. E. (2009). Effects of instruction on learners’ ability to generate an effective pathway in the method of loci. Memory, 17(7), 724–731. https://doi.org/10.1080/09658210903012442 (PubMed)
Jensen, O. et al. (2021). Durable memories and efficient neural coding through mnemonic training using the method of loci. Science Advances, 7. (PubMed)







